از رستم التواریخ (14) / پیروزی گام به گام محمودِ افغان در برچیدن دودمانِ صفوی/ مسعود کدخدایی

محمود افغان بر بلخ و کابل و قندهار پیروز می‎شود، تا آنکه در هرات قزلباشان راهِ پیشروی آنان را سدّ می‎کنند. اما زمان زیادی نمی‎گذرد که افغانستانیان از بیرون به شهر می‎تازند و دمار از روزگار قزلباشان درمی‎آورند و محمود پس از گذشتنِ پیروزمندانه از نیمروز و سیستان و بلوچستان در شهر توسِ خراسان با نیرویی چهل هزار نفری که شاه سلطان حسین فراهم آورده روبرو می‎شود.

از رستم التواریخ (۱۳) / برافروختن خشم افغان ها / مسعود کدخدایی

در گزارش رستم الحکما که در زیر می‎خوانیم، موقعیتی که موجبِ یورش افغان ها به ایران شد، و نیز گندیدگی حکومتی که زیادی بی حرکت مانده و باید دیر یا زود به زباله دان انداخته می شد را می‎توان به خوبی دید.
نگاده زن و دختـرِ نـامدار / قـزلباش ننهاد در قندهـار / زن و دختر و اَمرَد[1] کابلی / زِهر سو قزلباش گاد از یَلی

از رستم التواریخ (12) / برگی از تاریخ ایران در بابِ تجاوز جنسی برای تحقیر / مسعود کدخدایی

یکی از برجسته ترین، کهن ترین، خشن ترین و تحقیر کننده ترین نمادهای ابراز قدرت و برتری در درازنای تاریخ بشر، در جامعه های گوناگون، همواره تجاوز جنسی برای تحقیر بوده است؛ جنایتی که هنوز هم صورت می گیرد و در شرایط جنگی و آشوب گسترش بیشتری پیدا می کند.

از رستم التواریخ - ۱۱ / زنان در آرزوی کامجویی و کامروایی جنسی / مسعود کدخدایی

حتا اگر رستم‎الحکما وقایع را نه چنان که بوده، بلکه با شاخ و برگ هم بیان کرده باشد، باز می‎شود فرهنگ حاکم بر دوران او و زمان واقعه‎ها را در آن دید و شناخت.

از رستم التواریخ -۱۰ / چگونگی دزدیدن زنی در راه حمام و... / مسعود کدخدایی

امیر محمدحسن خان خوش حکایت" می‎گوید که از پدر خود "امیر شمس‎الدین محمد کارخانه آقاسی" شنیدم که حکایت نمود که: "من به اتفاق "محمدعلی بیک بیل‎دار باشی خلج" که در تنومندی و قوت و دلیری و دلاوری مورد حسد رستم دستان و سام نریمان بوده، در محلۀ چهارسوی شیرازیان در اصفاهان می‎گذشتیم که ناگاه زنی از بزرگان با جاری خود از حمام بیرون آمد

از رستم التواریخ -5 / وُسعتِ ایران در زمان شاه سلطان حسین و شرح بنای چهل ستون / مسعود کدخدایی

پس از "شاه سلیمان" که رستم‎الحکما میخواهد خدا رحمتش را بر گور او بریزد و پاک‎جایی در بهشت نصیبش گرداند، فرزندش شاه سلطان حسین بر تخت فرمانفرمایی مینشیند و به رتق و فتق امور جهانداری و مرزبانی مشغول، و در نهایت خوبی و مرغوبی به امور مملکت میپردازد و پیروزی‎های بزرگ کشورسِتانی از وجود مبارکش حاصل میشود. به گمان رستم‎ا‎لحکما در همۀ جهان پادشاهی از او بزرگتر نبود، و کشور ایران در دست او از آراستگی و پیراستگی بر کشورهای دیگر برتری داشت. او چنین ادامه میدهد:

از رستم التواریخ -4 / بعد از قتل نادرشاه / مسعود کدخدایی

نادر شاه که کشته میشود، مملکت دچار آشوب میشود. در اصفهان محمد حسن خان قاجار و در شیراز کریم خان زند حکمرانی می کنند. اما ایل افشار هنوز در فکر بازپس گرفتن قدرت است. پس برادرزادۀ نادر شاه پسر بزرگ محمد حسن خان را که محمد نام دارد و بعدها آغا محمد خان قاجار میشود میگیرد و اخته میکند. او هم وقتی شاه میشود بی رحمانه به انتقام گیری می پردازد. 

از رستم التواریخ -3 / نتیجۀ انتقام پهلوان باقر / مسعود کدخدایی

به نظر میرسد که پهلوانان، لوطیان، عیّاران، و کمی بعد جاهلان که نمی‎توانیم آنان را از تاریخ اجتماعی ایران حذف کنیم، بنابر نیازهای مادّی جامعه‎ای به‎وجود آمده‎اند که حکومت‎ها از برآوردن آنها عاجز بوده‎اند. در زمان ما هم، حتا در کشورهای دموکراتیک، هنگامی که دولت و ارگان‎های رسمی در پاسخ‎گویی به نیازهای جامعه کوتاهی می‎کنند یا درمی‎مانند، ارگان‎های موازی تشکیل، و به انجام کارهای ضروری می‎پردازند.

از رستم التواریخ -2 / بیست حکومت در کمتر از هشتاد سال / مسعود کدخدایی

مسعود کدخدایی: بارها شروع کرده بودم رستم‎التواریخ را بخوانم، اما هر بار پس از خواندن چند صفحه، لذّت خواندن برایم از میان میرفت، خسته میشدم و آنرا میبستم. وجود واژه‎ها و ترکیب‎های کهنه‎ای که دیگر به‎کار نمی‎روند و تنها در کتاب‎های لغت میتوان آنها را یافت، به‎کار بردن زیاده از حد و حوصله‎ی مترادف‎ها و لقب‎ها، و پرت شدن از موضوع مورد بحث و بازگشتن به آن پس از چند جمله و گاهی چندین صفحه، نمی‎گذاشت به بخش‎های جالب آن برسم؛ تا آن که تصمیم گرفتم آنرا برای خودم به زبانی که میفهمم بازنویسی کنم.

از رستم التواریخ -1 / خشونت و ستم ویژگی های قومی و نژادی نیستند / ویراستار مسعود کدخدایی

آن چه می‎خوانید بخش‎های کوچکی از کتاب "رستم‎التواریخ"، نوشته رستم‎الحکما است، که نویسنده و منتقد معاصر، مسعود کدخدایی، با صرف وقت و دقت بسیار، با نقطه گذاری، و با جایگزین کردن لغات مشکل و نامأنوس و مهجور، با کلمات امروزی و مصطلح، آن‎ها را به صورت متونی روان و خوانا در برابر خواننده قرار می‎دهد.